من و اسلام (فصل نو)

يه پير عارفي بود به نام "خدادوست" و يه حاکم ستمگري. هر وقت حاکم به ملاقات عارف ميومد مورد بي‌محلي قرار مي‌گرفت.

به دیدار شیخ آمدی گاه گاه
"خدادوست" در وی نکردی نگاه

مَلِک، نوبتی گفتش: ای نیکبخت
به نفرت ز من دَرمَکش روی سخت

مرا با تو دانی سر دوستی است
تو را دشمنی با من از بهر چیست؟

گرفتم که سالار کشور نیَم
به عزت ز درویش کمتر نیَم

نگویم فضیلت نهَم بر کسی
چنان باش با من که با هر کسی

شنید این سخن عابد هوشیار
بر آشفت و گفت: ای ملک، هوش دار

وجودت پریشانی خلق از اوست
ندارم پریشانیِ خلق، دوست

تو با آن که من دوستم، دشمنی
نپندارمت دوستدارِ منی

چرا دوست دارم به باطل مَنت
چو دانم که دارد خدا دشمنت؟

مده بوسه بر دست من، دوستوار
برو دوستدارانِ من دوست دار

"خدادوست" را گر بدَرّند پوست
نخواهد شدن دشمنِ دوست، دوست

عجب دارم از خوابِ آن سنگدل
که خلقی بخُسبند از او تنگدل

بوستان سعدی، باب ۱، حکایت ۱۱

نکته:

- سعدی با ذوق قشنگ و بيان لطيفش دليل مستجاب نشدن دعاي ظالم رو گفته.
- ظالم به خاطر ظلمي که در حق بندگان ديگه و مخلوقات خدا مي‌کنه، از چشم خداوند مي‌فته و مغضوبش قرار مي‌گيره.
... وَ اللَّهُ لايُحِبُّ الظّالِمينَ (آل‌عمران/۵۷)
... أَلا لَعنَةُ اللَّهِ عَلَى الظّالِمينَ (هود/۱۸)
- جهان سلسله‌اي از عوامل پيدا و پنهانه. اگر حق کسي برگردنم و دلي ازم رنجيده باشه، باعث مي‌شه دعاي من در درگاه خداوند شنفته و حاجتم برآورده نشه.
- حکايت کامل رو اينجا بخون:

https://eshghabad.com/p/4464285

»» حدیث - دعای ظالم (۱)

- امام صادق عليه‌السلام:

يَقُولُ اَللَّهُ: وَ عِزَّتِي وَ جَلاَلِي، لاأُجِيبُ دَعْوَةَ مَظْلُومٍ دَعَانِي فِي مَظْلِمَةٍ، وَ لِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِي عِنْدَهُ مَظْلِمَةٌ مِثْلُهَا.

https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/280697/

خداوند می‌فرماید: به عزت و جلالم سوگند، دعای مظلومی را که در اثر ظلمی به من پناه آورده، اجابت نمی‌کنم، در حالی که یکی از خلقم نزد او به همان ظلم، مظلوم باشد (یعنی حق شخص دیگری را پایمال کرده باشد).

- صحيفه سجادیه دعای ۱۴

اللَّهُمَّ فَكَما كَرَّهْتَ إِلَيَّ أَنْ أُظْلَمَ، فَقِنِي مِنْ أَنْ أَظْلِمَ‌.

بارالها! همان‌گونه که ستم دیدن را در نظر من ناخوشایند (و مکروه) ساختی، مرا از ستم کردن نیز نگاه دار.

- امام صادق عليه‌السلام:

مَنْ عَذَرَ ظَالِماً بِظُلْمِهِ سَلَّطَ اَللَّهُ عَلَيْهِ مَنْ يَظْلِمُهُ. فَإِنْ دَعَا لَمْ يَسْتَجِبْ لَهُ، وَ لَمْ يَأْجُرْهُ اَللَّهُ عَلَى ظُلاَمَتِهِ.

https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/106561/

هر كس براي ستمِ ستمكاري، عذر و بهانه بياورد (و ظلمش را توجيه كند)، خداوند كسي را بر او مسلط مي‌سازد كه به او ستم كند. پس اگر دعا كند، خداوند دعايش را مستجاب نمي‌كند و او را بر (تحمل) آن ظلم پاداش نمي‌دهد.

- صحيفه سجادیه دعای ۸

اللَّهُمَّ إِنيِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ ... أَنْ نَعْضُدَ ظَالِماً، أَوْ نَخْذُلَ مَلْهُوفاً، أَوْ نَرُومَ مَا لَيْسَ لَنَا بِحَقٍّ‌، أَوْ نَقُولَ فِي الْعِلْمِ بِغَيْرِ عِلْمٍ‌.

خداوندا به تو پناه مى‌برم از اينكه به ستمگرى كمك كنيم يا اينكه ستمديده‌اى را خوار گردانيم يا آنچه حق ما نيست بخواهيم يا در بارۀ علم از روى نادانى سخن بگوييم.

- امام صادق عليه‌السلام:

إِذَا أَرَادَ أَحَدُكُمْ أَنْ يُسْتَجَابَ لَهُ فَلْيُطَيِّبْ كَسْبَهُ، وَ لْيَخْرُجْ مِنْ مَظَالِمِ اَلنَّاسِ؛ وَ إِنَّ اللَّهَ لايُرْفَعُ إِلَيْهِ دُعَاءُ عَبْدٍ وَ فِي بَطْنِهِ حَرَامٌ، أَوْ عِنْدَهُ مَظْلِمَةٌ لِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِهِ.

https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/280462/

هرگاه یکی از شما بخواهد دعایش مستجاب شود، کسب و روزی خود را پاکیزه گرداند (مال حلال به دست آورد) و از مظالم (حقوق ناحق شده) مردم بیرون آید (حقوقشان را ادا کند). خداوند دعای بنده‌ای را که در شکمش مال حرام باشد، یا نزد او حقی از خلق خدا پایمال شده باشد، بالا نمی‌برد (مستجاب نمی‌کند).

نکته:

- در اين يادداشت فقط از اين نظر به ظلم نگاه کرديم که مانع استجابت دعا مي‌شه.
- هرچيزي که مولا علی در مناجات کمیل از آثار گناه شمرده روي ظلم، پياده مي‌شه: تهتک العصم، تنزل النقم، تغيّر النعم، تحبس الدعاء، تنزل البلاء.
- صحبت از ظلم که ميشه ذهنت نره سمت مسؤولين و حاکمان. هر کي هر جايي که هست مي‌تونه ظلم کنه؛ از خونه تا کوچه و خيابون و محل درس و کار.
- ظلم رو مي‌شه بزرگِ گناهان دونست که آثار بد و مخرّبش، نظام خانواده و جامعه رو بهم مي‌ريزه. بيشتر شورش‌ها و انقلاب‌ها و انقراض‌ها از ظلم و ستم، نشأت مي‌گيره.
- بيشترين ظلم‌ها از خونه شروع مي‌شه و متاسفانه چون عادي شده، از چشم‌ها پنهون مي‌مونه. ظلم پدر و مادر به فرزندان، فرزندان به والدين، همسران به همديگه.

آیت الله بهجت:

هرچه زمان ظهور حضرت صاحب الامر نزدیک‌تر شود، بلاها و گرفتاری‌ها بیشتر خواهد شد. البته بلاهای بزرگ‌تر هنوز در راه است.

ما روز به روز می‌فهمیم که [ظهور] نزدیک است، هر روز آدم چیزهایی را می‌فهمد که قبلاً نشنیده است. شر و فساد روز به روز بالاتر می‌رود، نه پایین‌تر. خدا توفیق دهد که مهیا باشیم و جوری نباشد که در وقت ظهور منحرف و منصرف باشیم.

در روایتی آمده است که دین‌داری در آخرالزمان مانند نگه داشتن آتش در دست است. آیا زمان آن فرا نرسیده است؟ لابد صدای طبل‌ها را برای بیدار شدن‌مان می‌زنند؛ چون امروز، حفظ دین از نگه داشتن آتش در دست سخت‌تر است.

کتاب نفحات اعتقادی ص ۹۶
کتاب بشارت از حضرت حجت ص ۱۶۰

نکته:

قبلا از شرايط جهانِ آخرالزمان در دعای امام زمان و کلام اميرالمؤمنين نوشتم:

»» دعا - شرایط آخرالزمان
»» حدیث - شرایط آخرالزمان

امام صادق عليه‌السلام:

فَسادُ الظّاهِرِ مِنْ فَسادِ الْباطِنِ؛ وَ مَنْ أَصْلَحَ سَرِيرَتَهُ أَصْلَحَ اللّٰهُ عَلاَنِيَتَهُ؛ وَ مَنْ خافَ اللّٰهَ فِي السِّرِّ لَمْ‌يَهْتِكْ سِتْرَهُ فِي الْعَلاَنِيَةِ.

وَ أَعْظَمُ الْفَسادِ أَنْ يَرْضَی‌ الْعَبْدُ بِالْغَفْلَةِ عَنِ اللّٰهِ. وَ هَذا الْفَسادُ يَتَوَلَّدُ مِنْ طُولِ الْأَمَلِ وَ الْحِرْصِ وَ الْكِبْرِ؛ كَما أَخْبَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي قِصَّةِ قارُونَ فِي قَوْلِهِ: «وَ لاتَبغِ الفَسادَ فِي الأَرضِ؛ إِنَّ اللّٰهَ لايُحِبُّ المُفسِدينَ». (قصص/٧٧)‏ وَ كانَتْ هَذِهِ الْخِصالُ مِنْ صُنْعِ قارُونَ وَ اِعْتِقادِهِ.

وَ أَصْلُها مِنْ حُبِّ الدُّنْيا وَ جَمْعِها، وَ مُتابَعَةِ النَّفْسِ وَ هَواها، وَ إِقامَةِ شَهَواتِها، وَ حُبِّ الْمَحْمَدَةِ، وَ مُوافَقَةِ الشَّيْطانِ وَ اِتِّباعِ خُطُواتِهِ. وَ كُلُّ ذَلِكَ يَجْتَمِعُ بِحَسَبِ الْغَفْلَةِ عَنِ اللّٰهِ وَ نِسْيانِ مِنَنِهِ.

وَ عِلاَجُ ذَلِكَ الْفِرارُ مِنَ النّاسِ، وَ رَفْضُ الدُّنْيا، وَ طَلاَقُ الرّاحَةِ، وَ الاِنْقِطاعُ عَنِ الْعاداتِ، وَ قَلْعُ عُرُوقِ مَنابِتِ الشَّهَواتِ، بِدَوامِ الذِّكْرِ لِلَّهِ، وَ لُزُومُ الطّاعَةِ لَهُ، وَ اِحْتِمالُ جَفاءِ الْخَلْقِ، وَ مُلاَزَمَةِ الْقُرْبَی‌، وَ شَماتَةِ الْعَدُوِّ مِنَ الْأَهْلِ وَ الْقَرابَةِ.

فَإِذا فَعَلْتَ ذَلِكَ فَقَدْ فَتَحْتَ عَلَيْكَ بابَ عَطْفِ اللهِ وَ حُسْنِ نَظَرِهِ إِلَيْكَ بِالْمَغْفِرَةِ وَ الرَّحْمَةِ، وَ خَرَجْتَ مِنْ جُمْلَةِ الْغافِلِينَ، وَ فَكَكْتَ قَلْبَكَ مِنْ أَسْرِ الشَّيْطانِ، وَ قَدِمْتَ بابَ اللهِ فِي مَعْشَرِ الْوارِدِينَ إِلَيْهِ، وَ سَلَكْتَ مَسْلَكاً رَجَوْتَ الْإِذْنَ بِالدُّخُولِ عَلَی‌ الْكَرِيمِ الْجَوادِ، الْمَلِكِ الرَّحِيمِ، وَ اِسْتِيطاءِ بِساطِهِ عَلَی‌ شَرْطِ الْأَدَبِ، وَ لاتَحْرُمُ سَلاَمَتُهُ وَ كَرامَتُهُ؛ لِأَنَّهُ الْمَلِكُ الْكَرِيمُ الْجَوادُ الرَّحِيمُ.

»» بحار الأنوار ج ۷۰، ص ۳۹۵

فساد ظاهر، از فساد باطن سرچشمه می‌گیرد. هر کس باطن خود را اصلاح کند، خداوند ظاهرش را اصلاح می‌کند و هر کس در نهان از خدا بترسد، خداوند آبروی او را در آشکارا حفظ می‌کند.

و بزرگ‌ترین فساد آن است که بنده از غفلت نسبت به خدا راضی باشد. و این فساد از طولِ آرزو، حرص و تکبر پدید می‌آید؛ همان‌گونه که خداوند عزوجل در داستان قارون در این آیه خبر داده است: «و در زمین فساد مجوی، زیرا خداوند مفسدان را دوست نمی‌دارد». و این صفات (طول آرزو، حرص و تکبر) از ساخته‌ها و باورهای قارون بود.

و ریشه‌ی اینها دوست‌داشتن دنیا و گردآوری آن، پیروی کردن از نفس و هوس‌هایش، برپا کردن شهوت‌هایش، دوست‌داشتن ستایش شدن، همراهی با شیطان و پیروی کردن از گام‌های اوست. و همه‌ی اینها بر اساس غفلت از خدا و فراموشی نعمت‌های او گرد می‌آیند.

و درمانِ آن، گریختن از مردم، کنار نهادن دنیا، ترکِ آسایش، بریدن از عادت‌ها، ریشه‌کن کردن شاخه‌های روینده‌ی شهوات با مداومت در ذکر خدا، پایبندی به اطاعت از او، تحمل خشونتِ مردم، و چسبیدن به نزدیکان، و تحمل شماتت دشمن از میان خویشاوندان است.

هرگاه چنین کنی درِ لطف خدا و نظر نیکوی او را با آمرزش و رحمتش به روی خود گشوده‌ای، و از گروه غافلان بیرون رفته‌ای، و دل خود را از اسارت شیطان رهانیده‌ای، و بر درگاه خدا در جمع واردشوندگان بر او حاضر شده‌ای، و راهی را پیموده‌ای که امید داری اجازه‌ی ورود به پیشگاه آن کریمِ بخشنده، آن پادشاه مهربان را یافته‌ای، و بر فرش او بر اساس شرط ادب (و بندگی) جای گرفته‌ای، و از سلامت و کرامت او محروم نخواهی شد؛ زیرا او همان پادشاهِ کریمِ بخشنده‌ی مهربان است.

نکته:

- بيان شيرين امام صادق، شرح کامل حديث مولا علی است در نهج‌البلاغه، حکمت ۴۲۳:
مَنْ أَصْلَحَ سَرِيرَتَهُ، أَصْلَحَ اَللَّهُ عَلاَنِيَتَهُ.

https://imamali.inoor.ir/nahj/text/motto/744

اول که کلام امیرالمؤمنین رو ديدم، هم لذت بردم و هم افسوس خوردم که اي کاش بيشتر مي‌گفتند و توضيح مي‌دادند؛ تا اينکه حديث امام صادق رو ديدم.

- از کوزه همان برون تراود که در اوست (فَسادُ الظاهرِ مِنْ فَسادِ الباطن)
- بزرگترين آفت، غفلت و فراموشی (الْغَفْلَةِ عَنِ اللّٰهِ وَ نِسْيانِ مِنَنِه)
- راه علاجی که حضرت پيش روی گذاشتند، اخلاق عملی و تزکیه نفس است. (الفرار من الناس و رفض الدنيا و طلاق الراحه)

نهج‌البلاغه حکمت ۸۹

امام علی علیه‌السلام:

مَنْ أَصْلَحَ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اللهِ، أَصْلَحَ اللهُ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اَلنَّاسِ؛ وَ مَنْ أَصْلَحَ أَمْرَ آخِرَتِهِ، أَصْلَحَ اللهُ لَهُ أَمْرَ دُنْيَاهُ؛ وَ مَنْ كَانَ لَهُ مِنْ نَفْسِهِ وَاعِظٌ، كَانَ عَلَيْهِ مِنَ اللهِ حَافِظٌ.

https://imamali.inoor.ir/nahj/text/motto/410

هر که رابطه‌اش را با خدا اصلاح کند، خداوند رابطه‌اش را با مردم درست می‌کند؛ و هر که کار آخرت خود را اصلاح نماید، خداوند کار دنیایش را سامان می‌دهد؛ و هر که برای خود واعظ درونی داشته باشد، خداوند حافظ و نگهبان او خواهد بود.

- آیت الله بهجت:

بی‌سرپرست ماندیم
چه باید بکنیم در ابتلائات داخلیه و خارجیّه؟ چه باید بکنیم؟ چه کار کردیم که به این چیزها مبتلا می‌شویم؟ فکر این را باید بکنیم آخر ما چه کار کردیم که بی‌سرپرست ماندیم؟ اشکال در این است که خودمان را اصلاح نمی‌کنیم و نکردیم و نخواهیم کرد. حاضر نیستم خودمان را اصلاح کنیم. اگر ما خودمان را اصلاح می‌کردیم، به این بلاها مبتلا نمی‌شدیم.

با اعتراف به اینکه عمل از خودمان است که به سر ما آمده و می‌آید، تا خودمان را اصلاح نکنیم و با خدا ارتباط نداشته باشیم، با نمایندگان خدا ارتباط نداشته باشیم، کارمان درست نمی‌شود.

کتاب نفحات اعتقادی ص ۸۶

نکته:

- خط اول حديث امام علی عليه‌السلام، تنها راه رسيدن به امام زمان است.
- امام جزو مردم است؛ کاملترين مردم، انسان کامل است؛ و انسان سالم می‌تواند با انسان کامل همصحبت شود.
- اگر می‌خواهیم ارتباط‌مان با امام زمان درست شود باید رابطه‌مان را با خدا اصلاح کنیم.
- رابطه درست با خدا يعني عمل کردن به خواسته‌هايش؛ همان ترک گناه و انجام تکالیف.
- "من اصلح" را به صورت شرطی و حصری بخوان.

»» حدیث (۴۰) - واعظ درون