من و اسلام (فصل نو)

استاد فاطمی‌نیا:

هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَىٰ وَ دِينِ الْحَقِّ، لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ، وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ (توبه/۳۳)

«اوست آن کسی که رسولش را با هدایت و دین حق فرستاد تا اینکه او را بر همه‌ی ادیان غالب گرداند، اگرچه مشرکان را خوش نیاید.»

این آیه شریفه هنوز مصداق حقیقی خود را پیدا نکرده است؛ زیرا می‌بینیم که در جهان، هزاران مذهب و مکتب الهی و غیر الهی - به جز اسلام - وجود دارد؛ و مابین حق و باطل، فاصله‌ای نیست. هر دینی جز اسلام، باطل است؛ و با وجود این همه افراد غیر مسلمان در جهان، آیا می‌توانیم بگوییم که دین اسلام در جهان غلبه نموده و شرک از میان برخاسته و این آیه شریفه تحقق پیدا کرده است؟

شخصی از حضرت صادق (ع) از معنای این آیه پرسید، ایشان فرمودند:
هنوز وقت تأویل و تحقق این آیه نرسیده است؛ وقتی می‌رسد که وصی دوازدهم حضرت رسول اکرم (ص) یعنی حضرت مهدی (ع) ظهور بفرماید.

https://hadith.inoor.ir/fa/hadith/250729/

ابن عباس که شاگرد امیرالمؤمنین (ع) است می‌گوید: «فی القرآنِ آیاتٌ یُفسّرها الزمان.» در قرآن آیاتی است که زمان آنها را تفسیر می‌کند.

کتاب نکته‌ها از گفته‌ها ج ۲ ص ۶۸

»» دعا - تعجیلِ فرج و انتقام

بیا و هستیِ حافظ
ز پیشِ او بردار

سوره روم

وَعدَ اللَّهِ، لايُخلِفُ اللَّهُ وَعدَهُ؛ وَلٰكِنَّ أَكثَرَ النّاسِ لايَعلَمونَ (٦) يَعلَمونَ ظاهِرًا مِنَ الحَياةِ الدُّنيا، وَ هُم عَنِ الآخِرَةِ هُم غافِلونَ (٧) أَوَلَم يَتَفَكَّروا في أَنفُسِهِم، ما خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الأَرضَ وَ ما بَينَهُما إِلّا بِالحَقِّ، وَ أَجَلٍ مُسَمًّى؟ وَ إِنَّ كَثيرًا مِنَ النّاسِ بِلِقاءِ رَبِّهِم لَكافِرونَ (٨)

خدا وعده‌ای داده که راستِ راست است. خلاف وعده‌اش هم عمل نمی‌کند؛ ولی بیشترِ مردم این حقیقت را نمی‌دانند. (۶) اینها فقط ظاهری از زندگیِ دنیا را می‌شناسند؛ درحالی‌که درباره آخرت، خودشان را به غفلت زده‌اند. (۷) آیا در خلوت خودشان فکر نمی‌کنند که خدا آسمان‌ها و زمین را و آنچه میان آنهاست، جز بر اساس حکمت و تا مدتی معیّن نیافریده است!؟ بااین‌همه، خیلی از مردم (زندگیِ پس از مرگ و) دیدار خدا را باور ندارند. (۸)

نکته:

- بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَياةَ الدُّنْيا (۱۶) وَ الْآخِرَةُ خَيْرٌ وَ أَبْقى‏ (اعلی/۱۷)
- مُشتاقةً اِلي فَرحةِ لِقائک (زیارت امین الله)

ملا احمد به پيروي از پدر (ملا مهدی در جامع السعادات) بحثی را درباره محبت، طرح می‌کنند. از انواع و علل محبت آغاز کرده تا مي‌رسد به اينجا که از محبت به خدا و توحيد در محبت مي‌گويد:

ملا احمد نراقی:

به دیده تحقیق اگر نظر کنی غیر از او، متعلق محبتی نیست؛ ولیکن این مرتبه‌ای است که نمی‌رسد به آن مگر اهل معرفت از اولیا و دوستان خدا؛ و اما نابینایانِ بیغوله جهالت، که دیده بصیرت ایشان، معیوب است، از ادراک این مرتبه، محجوب و در چراگاه شهوات جسمانیه و علفزار لذات حسیه، مانند بهایم به چریدن مشغولند. «یَعلمونَ ظاهراً مِن الحیوة الدنیا، و هم عن الآخرة هم غافلون» (روم/٧) و «قل الحمدُ لِلهِ، بَل اکثرُهم لایَعقلون» (لقمان/۲۵)

... و پای بستگانِ قیودِ شهوات و فرورفتگانِ لجه کثافاتِ لذات را، به اتصالِ عالمِ قدس چه کار!

چون نفس انسانی از کدورات عالم طبیعت، پاک و مصفا، و از خباثت جسمانیت، طاهر و مبرا گردید، و از محبت شهوات و قید علایق فارغ شد، به حکم مناسبت، به عالم قدس، متصل می‌گردد و شوق تام به همجنسان خود از اهل آن عالم در او پیدا می‌شود، و به مرافقت ایشان، شوق و میل او از آن عالم تجاوز می‌کند، و محبت او پا بالاتر می‌گذارد و شوق به مبدأ کل و منبع جمیع خیرات به هم می‌رساند، تا می‌رسد به جایی که مستغرق مشاهده جمال حقیقی، و محو مطالعه جلالِ خیرِ محض می‌شود.

و در این هنگام در انوار تجلیات قاهره، فانی می‌گردد، چنانکه در هنگام طلوع خورشید همه ستارگان معدوم می‌شوند، و به مقام توحید، که نهایت مقامات است می‌رسد، و از انوار وجود مطلق بر او افاضه می‌شود آنچه را که نه هیچ چشمی دیده، و نه هیچ گوشی شنیده، و نه به خاطری خطور کرده؛ و بهجت و لذتی از برای او حاصل می‌شود که همه بهجتها و لذتها در جنب آن، مضمحل می‌گردند.

و چون نفس به این مقام رسید، در حال تعلق نفس او به بدن، و وجود او در دنیا و حال قطع علاقه او، احوال او چندان تفاوتی نمی‌کند، و سعاداتی که برای دیگران در آن عالم حاصل می‌شود، برای او در این نشأه، حاصل شود.

البته، شهود تام و بهجت خالی از جمیع شوائب، موقوف بر تجرد کلی است از بدن؛ زیرا چنین نفسی، اگر چه به نور بصیرت در نشأه دنیویه، ملاحظه جمال وحدت صرفه را نماید، و لیکن باز ملاحظه او، خالی از کدورت طبیعیه نیست، و صفای تام، بسته به حصول تجرد از بدن است و از این جهت، پیوسته مشتاق مرگ است تا این حجاب از میان برداشته شود.(۱)

حجابِ چهرهٔ جان، می‌شود غبارِ تنم
خوشا دَمی، که از آن چهره، پرده برفکنم

چنین قفس، نه سزایِ چو من خوش‌اَلحانی‌ست
رَوَم به گلشنِ رضوان، که مرغِ آن چمنم

کتاب معراج السعاده، باب ۴، ص ۷۲۰

https://ganjoor.net/naraghi/meraj/bab4/sh306

نکته:
- تفسیر لا اله الا الله.
- (۱) مُشتاقةً اِلي فَرحةِ لِقائک (زیارت امین الله)

آيت‌الله بهجت:

هر کس که فردا به جهنم می‌رود و می‌سوزد و به عذاب آن گرفتار می‌شود، در حقیقت اسباب سوختن و جهنم و وسایل عذاب را به وسیله اعمالی که انجام داده، از اینجا با خود می‌برد؛ چنان که می‌فرماید: «إِنَّمَا تُجْزَوْنَ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ» (تحريم/٧) (تنها به آنچه انجام می‌دادید، پاداش داده می‌شوید). فردا، جزای عمل، همان عمل است که اینجا کرده‌ایم.

کتاب نفحات اعتقادی ص ۱۳۱

نکته:
... جَزاءً بِما كانوا يَكسِبونَ (توبه/٩٥)
جَزاءً بِما كانوا يَعمَلونَ (واقعه/٢٤)

عیب از ما است،
اگر دوست ز ما مستور است

سوره مطففين

وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ (١٠) الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ (١١) وَ مَا يُكَذِّبُ بِهِ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ (١٢) إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِ آيَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ (١٣) كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ (١٤) كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ (١٥) ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصَالُو الْجَحِيمِ (١٦)

وای در آن روز بر تکذیب‌کنندگان. (۱۰) همانها که روز جزا را انکار می‌کنند. (۱۱) تنها کسی آن را انکار می‌کند که متجاوز و گنهکار است. (۱۲) (همان کسی که) وقتی آیات ما بر او خوانده می‌شود می‌گوید: «این افسانه‌های پیشینیان است» (۱۳) چنین نیست که آنها می‌پندارند، بلکه اعمالشان چون زنگاری بر دلهایشان نشسته. (۱۴) چنین نیست که می‌پندارند، بلکه آنها در آن روز از پروردگارشان محجوبند و محروم. (۱۵) سپس آنها به یقین وارد دوزخ می‌شوند. (۱۶)

نکته:

- در کل قرآن يکبار "محجوب" گفته شده و آن هم اينجاست.
- اين آيات گرچه لحن تندی دارند و در ظاهر از عذاب و جهنم صحبت می‌کنند، در واقع از بزرگترین درد آدم می‌گویند؛ از درد فراق. زهرِ هجري چشيده‌ام که مپرس
- اگر مولا علی در مناجات عارفانه‌اش ناله می‌کند "فَهَبْنِي - يا إِلٰهِي وَ سَيِّدِي وَ مَوْلاَيَ وَ رَبِّي - صَبَرْتُ عَليٰ عَذابِكَ، فَكَيْفَ أَصْبِرُ عَليٰ فِراقِكَ؟‏" منظورش همين است که من با ندیدن و دوری و دل‌تنگیم چه کنم؟
- اين آيات، دلايل فاصله و حجاب بين بنده و پرودگار را بيان مي‌کند:
. اول عصیان و گناه (مُعتد اَثيم)
. دوم اعمالش باعث قفل و سنگدل شدنش می‌شود (رانَ علي قلوبهم ما کانوا يَکسبون)
. سوم کارش به انکار و تکذیب می‌کشد (يُکذّبون بِيَوم الدين)

- تفسیر "محجوب" در ادعيه آمده. مناجات ابوحمزه ثمالی:

أَنَّكَ لاَتَحْتَجِبُ عَنْ خَلْقِكَ إِلاَّ أَنْ تَحْجُبَهُمُ الْأَعْمَالُ دُونَكَ.
تو از خلق خودت پنهان نیستی، مگر اینکه اعمالشان آنها را از تو محروم و دور می‌سازد.

»» دعا - حجاب
»» قرآن - تو با منی اما (۱)